Một văn miếu đương đại ?

Mấy hôm trước nghe nói trong nước sẽ xây một “Văn Miếu” mới để vinh danh các vị tiến sĩ đương đại. Nhưng thật ra thì công trình này hình như đang làm, vì hôm nay đọc báo thấy có tin Sẽ có một "Văn Miếu" mới lưu danh nhà khoa học đương đại (TTVH 27-9-08) và Khởi động Trung tâm Tiến sĩ đầu tiên (ANTĐ 27-9-08).

Ở Pháp người ta có đền Panthéon, nơi dành để chôn những danh nhân nước Pháp. Ở Ý (và hình như ở vài nước Đông Âu) người ta cũng có đền Panthéon. Nhưng có lẽ chẳng nơi nào có Văn Miếu như ở nước ta. Khi tiếp xúc với người nước ngoài tôi đều cố gắng “khoe” với họ rằng Việt Nam có trường đại học đầu tiên vào khoảng 900 năm trước. Tôi còn chứng minh cho họ thấy rằng Việt Nam rất trân quí giáo dục, vì hồi xưa các vị đỗ tiến sĩ đều được trọng vọng đón tiếp theo kiểu “Lọng anh đi trước, võng nàng theo sau” (riêng cái này đã kì thị phái nữ rồi, thiệt tình!) và tên các vị đó được khắc trên bia đá. Ai cũng ngạc nhiên và thích thú khi biết những chuyện tôi “khoe” như thế. Mà, tôi thật tình nghĩ di sản văn hóa đó cũng đáng khoe lắm chứ; nó cũng là động cơ cho giới trẻ sau này cố gắng học hành.

Nhưng còn tiến sĩ đương đại? Tôi không biết phải nói sao. Bên cạnh những tiến sĩ thiệt, nước ta có khá nhiều tiến sĩ … không thiệt mấy. Cái này thì báo chí đã nói đến nhiều rồi, có lẽ tôi chẳng cần phải chứng minh làm gì. Thế thì đến cái “Trung tâm tiến sĩ” sắp ra đời này sẽ đưa ai vào “ngồi” trong đó? Tôi chắc chắn những người tử tế và có tư cách và còn sống chắc chắn vì lí do khiêm tốn sẽ không chịu vào trong đó.

Mà, tại sao chỉ vinh danh tiến sĩ nhỉ? Những người không có bằng cấp loại này cũng có nhiều cống hiến quan trọng lắm chứ. Chẳng hạn như cụ Đào Duy Anh, cụ ấy đâu có cần cái bằng tiến sĩ mà vẫn để lại một di sản đồ sộ cho thế hệ mai sau.

Nói tóm lại, tôi thấy ý tưởng về một “Văn miếu” hiện đại cũng hay. Nhưng tôi phản đối là chỉ dành cho tiến sĩ; tôi nghĩ phải mở rộng cánh cửa cho tất cả những ai có đóng góp quan trọng vào văn hóa, văn nghệ và khoa học của nước nhà. Tất nhiên, đừng có quên các danh nhân ở phía Nam nghen!

NVT

Ghi thêm. Tôi đoán là khi cái "đền" này xây xong, sẽ có những trò đấu đá nhau để chen tên mình vào đó. Chỉ nhìn qua tập Văn học Miền Nam mà Võ Phiến sưu tầm đã gây ra nhiều tranh cãi. Người có tên trong sách thì chẳng nói gì, người không có tên hay bị loại ra (?) thì có bạn bè viết bài phàn nàn và ... chửi bới. Chẳng hiểu sao người ta quan trọng hóa vấn đề có tên hay không có tên trong mấy cuốn sách như thế. Phức cảm inferiority complex chăng?

Tôi cũng đồng ý với bạn vuquocdai trong phần ý kiến. Tôi nghĩ cuối cùng thì người dân lại phải nai lưng ra hứng chịu tiền xây cái "đền" này, mà chưa biết nó sẽ để lại di sản gì cho mai sau.